I Pułk Piechoty Legii Nadwiślańskiej 

Historia Legion de La Vistule

Legia Nadwiślańska (początkowo Polsko-Włoska) powstała latem 1807 r. na Śląsku, gdzie do powracających z Włoch polskich piechurów przyłączono parę tysięcy rekrutów - głównie z Wielkopolski. Po krótkiej służbie u króla Westfalii, Hieronima Bonaparte, Legia w sile trzech regimentów piechoty znalazła się w czerwcu 1808 r. za Pirenejami i wzięła udział już w pierwszym oblężeniu Saragossy. W przeciwieństwie do szwoleżerów była to formacja z zasady chłopska, a stanowiska oficerskie zajmowała tu w większości drobna szlachta.
W Legii służyło też wielu Niemców z dawnego zaboru pruskiego, którzy po klęsce Fryderyka Wilhelma w 1806 r. uznali Księstwo Warszawskie za swą nową ojczyznę. Jednym z nich był podporucznik Henryk Brandt z 2 pułku Legii, który zachował wiele sympatii dla polskich towarzyszy broni, choć po upadku Napoleona i Księstwa powrócił do pruskiej służby i został nawet generałem. Znaczną popularnością wśród legionistów cieszył się też medyk batalionowy Fryderyk Gulitz, który pozostał potem w armii Królestwa Polskiego i uzyskał najwyższe polskie odznaczenia wojskowe.

Dowodzona przez Józefa Chłopickiego piechota Legii Nadwiślańskiej dwukrotnie uczestniczyła wraz z Francuzami w oblężeniu Saragossy, by po ciężkich walkach ulicznych doprowadzić wreszcie do kapitulacji miasta 20 lutego 1809 r.

Trzy pułki Legii walczące pod Saragossą zorganizowane były na wzór regimentów francuskiej piechoty liniowej, miały tę samą co Francuzi broń i podobny krój mundurów. Legioniści nosili ciemnoniebieskie kurtki i białe spodnie, a pułki różniły się tylko kolorem kołnierzy, rabatów i wyłogów. Każdy pułk składał się z dwu batalionów - po sześć kompanii - przy czym pierwsza była grenadierska, a ostatnia woltyżerska. Grenadierzy odróżniali się czerwonymi epoletami i takąż kitą na czako, a woltyżerzy żółtym kolorem sznurów, kity i epoletów.
Udział w walkach pułków Legii Nadwiślańskiej na Półwyspie Iberyjskim
(najważniejsze, bez wyszczególnienia działań antypartyzanckich i operacji specjalnego przeznaczenia)
1. PUŁK PIECHOTY LEGII NADWIŚLAŃSKIEJ

13.06.1808 - Mallen, 14.06.1808 - Alagon, 16.06.-14.08.1808 - oblężenie Saragossy, 23.11.1808 - Tudela, 20.12.1808-21.02.1809 - drugie oblężenie Saragossy, 20-23.05.1809 - Alcaniz, 15.06.1809 - Maria, 18.06.1809 - Belchite, 15.01.1810 - Villet-Checa, 10.03.1810 - Alventosa, 10.05.1811 - Gvatalopa, 20.05.1811 - Farlet, czerwiec 1811 - oblężenie Tarragoty, październik 1811 - oblężenie Murviedo i Saguntu, 26.12.1811 - 9.01.1812 - oblężenie Walencji.
2. PUŁK PIECHOTY LEGII NADWIŚLAŃSKIEJ

21.06.-14.08.1808 - oblężenie Saragossy, 23.11.1808 - Tudela, 20.12.1808-21.12.1809 - drugie oblężenie Saragossy, 07.04.1809 - Monzon, 20.05.1809 - Fons, 21.05.1809 - Cinca, 07.06.1809 - Pertiguera, 15.06.1809 - Maria, 18.06.1809 - Belchite, lipiec 1809 - walki w okolicach Calatayud-Doroca-Calamocha, 21.07.1809 - Aquila, 10.08.1809 - El Frasna, 15.08.1809 - Calatayud, 4.09.1809 - Retascon, 12.10.1809 - Daroca, 14.10.1809 - Ojos-Negros, 25.11.1809 - Tremadal, Orihuela, 02.12.1809 - Estella, 12.12.1809 - Illucea, 15.12.1809 - Clares, 28.01.1810 - Villarquemando, 08.02.1810 - Torre la Carcel, 10.02.1810 - Teruel, 12 i 14.02.1810 - Villastar, 16.02.1810 - Villel, 03.03.1810 - Alrentoza, 01.05.1810 - Lancosa, 26.09.1810 - Orpisa, 12.11.1810 - Fuente Santa, 4.07.1810 - 2.01.1811 - oblężenie Tortosy, 11.01.1811 - Azuara, 1811 - lokalne walki w prowincjach Aragonii, Katalonii i Walencji, 26.12.1811 - 9.01.1812 - oblężenie Walencji.
3. PUŁK PIECHOTY LEGII NADWIŚLAŃSKIEJ

30.06.-14.08.1808 - oblężenie Saragossy, 28.07.1808 - Osera, 25.10.1808 - Levin, 20.12.1808-21.02.1809 - drugie oblężenie Saragossy, 22 - 23.05.1809 - Alcaniz, 02.12.1809 - Estella, grudzień 1809 - lokalne walki na pograniczu Kastylii, Nawarry i Aragonii, 20.01.1810 - Alminia, maj 1810 - szturm Pampluny, 5.05.1810 - Taracon, 15.05.1810 - Aiguillon, 3.06.1810 - Epila, sierpień 1810 - Lerida, listopad 1810 - Tortosa, 05.05.1811 - Terragona, 26.12.1811 - 9.01.1812 - oblężenie Walencji.
4. PUŁK PIECHOTY LEGII NADWIŚLAŃSKIEJ

od kwietnia 1810 r. - działania wypadowe z garnizonu w Bilbao dla zabezpieczenia zatoki Biskajskiej, 15.06.1810 - marsz pościgowy do królestwa Leonu, 29.07.1810 - Puebla de Senabria, 02.08.1810 -Benavente, 23.10.1810 - Santa Marta, 25.05.1811 - Salinas, 11.06.1811 - Puebla de Senabria, 27.09.1811 - Alfayates, Aldea-del-Ponte-Estella, 24.10.1811 - Tabara, listopad 1811 - działania wypadowe z bazy w Zamora, 29.11.1812 - Tudela, 12.04.1812 - Ontario, 17.04.1812 - Panarada de Duero.
PUŁK LANSJERÓW NADWIŚLAŃSKICH

08.06.1808 - Tudela, 13.06.1808 - Mallen, 14.06.1808 - Alagon, 16.06.-14.08.1808 - oblężenie Saragossy, 28.07.1808 - Osera i Arrabal, 20.08.1808 - Tudela, 25-27.08.1808 - Levin-Lodosa, 24.09.1808 - Calatayud, 23.11.1808 - Tudela, 15.12.1808 - Puente de Almaraz, 29.12.1808 - Trujillo, 18.02.1809 - Mora, 23/24.03.1809 - Jevenes, 27.03.1809 - Ciudad-Real, 28.03.1809 - Santa-Cruz, kwiecień, maj i początek czerwca 1809 r. - operacje wypadowe z bazy w Val-de-Penas, 22.05.1809 - Alenbillas, 15.06.1809 - Maria, 18.06.1809 - Belchite, 28.07.1809 - Talavera-de-la-Reyna, sierpień 1809 r. - walki w górach Uzed, 11.08.1809 - Almonacid, 18.11.1809 - Oceana, od grudnia 1809 r. - czteromiesięczne walki kompanii kpt. Fijałkowskiego i uzupełniających oddziałów marszowych z Francji w górach Navarry, 15-20.01.1810 - Villamanrique, Sanestervan del Puerto, Arquillas, 28.01.1810 - Villarquemado, 05.02.1810 - Malaga, 16.02.1810 - Villastar /Villelu/ n. Guadalaviar, 10.04.1810-15.05.1811 - operacje wypadowe z garnizonu w Baza, 04.07.1810 - Orgas, 06.07.1810 - Tortoza, 11.07.1810 - Mora n. Ebro, 30.08.1810 - Lorca, Lebrilla, Cartagena, (?).09.1810 - Montalvan, Teruel, Daroca, 30.10.1810 - Teruel, 31.10.1810 - Alventoza, 04.11.1810 - Baza - Cullar (Rio-Almanzor), 12.11.1810 - Fuente Santa, 19.12.1810 - Ojoz-Negros, 31.01.1811 - Checa, 03.-05. 05.1811 - Ciudad Rodrigo, Almeida, Fuentas de Onoro, 16.05.1811 - Albuhera, 21.05.1811 - Alcover, 22.06.1811 - Elvas, 10.08.1811 - Baza, 24-25.10.1811 - Puzol, Murriedro, Sagunt, 26.12 1811 - 09.01.1812 - Szturm Walencji, styczeń - czerwiec 1812 - w dywizjach kawalerii rezerwy, działania z Utrera, Osuna, Sevilli, marsz na odsiecz Badajoz, marsz do Estramadury, 01.07.1812 - Badajoz (ujście rzeki Guadiany), 12.09.1812 - Ciudad Rodrigo, 15.09.1812 - Burgos, 14-16. 11.1812 - Salamanka - Ciudad Rodrigo, grudzień 1812 - styczeń 1813 - akcje wypadowe z baz w Arganda k. Madrytu

1 Rolica
2 Vimiero
3 Sahagun
4 Benavente
5 Cacobelos (Villafranca)
6 Corunna
7 Oporto
8 Cadiz
9 Talavera
10 Bussaco
11 Fuentes de Onoro
12 Barrossa
13 Albuera
14 Ciudad Rodrigo
15 Badajoz
16 Salamanca
17 Burgos
18 Vitoria
19 San Sebastian
20 Sorauren
21 Saragossa
22 Bailen
23 Somosierra
24 Garcia Hernandez
25 Madrid
26 Tudela
27 Pan Corbo
28 Valmaceda
29 Ocana
30 Valencia
31 Bayonne
32 Arroyo dos Molinos
33 Medillin
34 Medina del Rio Seco
35 Almeida
36 Toulouse
37 Vera

STOWARZYSZENIE HISTORYCZNO-MUNDUROWE
1. PUŁK PIECHOTY LEGII NADWIŚLAŃSKIEJ & PUŁK LANSJERÓW NADWIŚLAŃSKICH

Stowarzyszenie istnieje od ponad pięciu lat. Kultywuje tradycje najstarszej i najbardziej zasłużonej formacji wojsk polskich epoki napoleońskiej, tj. Legii Nadwiślańskiej. Formacja wywodziła się z Legii Polskiej we Włoszech, utworzonej w 1797 r. przez generała Jana H. Dąbrowskiego, walczącej do 1806 r. w Italii, w latach 1808-1812 na Półwyspie Iberyjskim, następnie w Rosji, Niemczech i Francji.

Głównym nurtem działania członków Stowarzyszenia jest udział w rekonstrukcjach i inscenizacjach batalii organizowanych w kraju i za granicą, a także uczestnictwo w uroczystościach poświęconych wysiłkowi zbrojnemu polskich żołnierzy. W ten skromny sposób "Legioniści" promują narodową historię i tradycje, przypominają Europie o istnieniu Księstwa Warszawskiego, o jego niepośledniej roli na ówczesnej arenie międzynarodowej.

I tak np. we Włoszech "Legioniści" trzykrotnie "szturmowali" twierdzę Peschierę, "bili się" pod Marengo i pod Weroną. W Hiszpanii "zdobywali" Cacabelos, "walczyli" pod Albucherą i dwukrotnie w La Coruni. W Niemczech "ponieśli klęskę" pod Lipskiem, ale "zwyciężyli" pod Grossgerschen; na wschodzie "wkraczali" do Wilna i Kowna, forsowali Niemen i Berezynę; we Francji "bronili" Boulogne, dotarli nawet do Anglii, do Detling. W kraju kilkakroć "wypierali" przeciwnika z Pułtuska, "bronili" Ostrołęki, Ciechanowa, Warszawy i Gdańska. Niezależnie od inscenizacji walk napoleońskich, niejako wyjątkowo, "Legioniści" "rozpoczynali" Powstanie Listopadowe oraz "bili się" w Powstaniu Warszawskim. Dodatkowo, kilkakrotnie brali udział w oficjalnych uroczystościach rocznicowych maszerując zwartymi szeregami pod Pomnikiem Nieznanego Żołnierza oraz Traktem Królewskim w Warszawie.

Stowarzyszenie wielokrotnie organizowało lub współorganizowało rekonstrukcje batalii z udziałem setek uczestników z kraju i zza granicy; posiada doświadczenie w prowadzeniu uroczystości rocznicowych i obchodów. Utrzymuje bieżące kontakty z podobnymi środowiskami w kraju i za granicą, z którymi stale współpracuje.

"1. PPLN&PLN" jest Stowarzyszeniem Zwykłym, skupiającym kilkudziesięciu członków z Warszawy i Ciechanowa. W jego szeregach znajdują się ludzie różnych profesji, ale przede wszystkim pracownicy instytucji kulturalnych, firm prywatnych, studenci szkół wyższych oraz statyści-kaskaderzy obeznani z planem filmowym. Znaczna część "Legionistów" służyła w wojsku.

Do Stowarzyszenia może należeć każdy zainteresowany, który spełnia wymogi regulaminu wewnętrznego, ale w praktyce, nie wszyscy się w nim utrzymują. Stowarzyszenie stawia na ludzi, którzy sprawdzają się w działaniu zespołowym, pragną zgłębiać tajemnice wojen epoki napoleońskiej, potrafią godnie reprezentować kraj, nie zaś na dużą liczbę członków z cechami przeciętnego obywatela.

Członkowie "1. Pułku Piechoty Legii Nadwiślańskiej" szkolą się na terenie Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie i korzystają z jego zaplecza. W czasie regularnych spotkań doskonalą musztrę bojową i paradną epoki, zgłębiają arkana walki bronią białą, poznają historię Polski, a w pobliskich stadninach uczą się jazdy konnej. Ukoronowaniem ich wysiłków jest udział w zagranicznych bataliach, z reguły całkowicie lub w znacznym stopniu sponsorowanych przez organizatorów. Za swoją działalność, 20 grudnia 2004 r. "1. PPLN&PLN" został uhonorowany i wyróżniony przez Marszałka Województwa Mazowieckiego specjalną nagrodą.

Zapraszamy do galerii zdjęć:

Legia Nadwiślańska

Zapraszamy do zapoznania się z wycinkami z gazet dot. naszej formacji:

Prasa